Nieuwsbrief 12e jaargang nummer nr 4: Zomerse luchtfoto’s en een uniek luchtfoto panorama

Luchtfoto Roombeek Enschede
Go West

Go East Young Man – en dat is wat ik de afgelopen zomer gedaan heb. Want in weerwil van het origineel, Go West, en ondertussen ook niet meer zo jong, heb ik een grote zomerse archiefvlucht gemaakt naar het ‘Oosten des lands’ 

Oosten des Lands, dat wil zeggen Salland en Twente. Begonnen werd met de IJssel bij Kampen en is de Bypass Kampen in opdracht gefotografeerd (daarover meer in een volgende Nieuwsbrief). Vervolgens richting Dalfsen gelegen aan de Vecht en verder naar het Oosten, tot aan Denekamp.Vervolgens koers naar Enschede, eerst Roombeek uiteraard, prachtig herbouwd na de vuurwerkramp. Volgende ’target’  Landgoed en Kasteel Twickel in Delden, gevolgd door de Doorbraak – een nieuw aangelegde (!) beek.

Luchtfoto Radio Kootwijk

Overigens ook een kleine detour vanwege Urenco in Almelo, vervolgens richting IJssel, met een tussenlanding voor brandstof. Retour via de Hoge Veluwe. Omdat het een zondagse vlucht was  – geen militaire oefeningen – konden Kröller-Müller Museum, Radio Kootwijk ook gefotografeerd worden, een heeft u ooit van Oostdorp gehoord? Hierboven Gebouw A van Radio Kootwijk, het zenderpark. Linksonder de Jardin d’émail (werk van Jean Dubuffet) bij Kröller-Müller (werk van Jean Dubuffet). En dan Oostdorp: een oefendorp voor het leger op Infanterie Schietkamp Harskamp.

Overigens heb ik zo veel gefotografeerd dat nog lang niet alle hierboven genoemde plaatsen online te zien zijn … Maar wilt u een luchtfoto van Zalk, Vilsteren, Ommen, Ootmarsum, Nijverdal, Vorden of Lochem: bel of mail!  Want terwijl ik druk bezig was met het verwerken van de Salland-Twente foto’s diende de volgende klus zich alweer aan.

Panorama van Amsterdam, cover

Begin september namelijk, twee september om precies te zijn, was het een unieke dag. Mooi nazomer weer, maar ok –  dat is het wel vaker. Maar wat die woensdag uniek maakte, was de extreme helderheid en het weergaloze zicht. Ik vloog boven Amsterdam en vanaf het Centraal Station waren in Westelijke richting niet alleen de havens te zien maar ook de hoogovens in IJmuiden waren te onderscheiden. En zelfs schepen en windmolens op de Noordzee…

Dat smaakte naar meer: eenmaal met de helikopter boven het Museumplein, maakte ik foto’s van de Grachtengordel in haar volle glorie, waaronder een serie van drie opeenvolgende opnames. Tot een geheel gemonteerd vormen ze een fantastisch luchtfoto Grachtengordel panorama van Amsterdam.

Grachtengordel panorama van Amsterdam

Nieuwsbrief 12e jaargang nummer nr 3: interview, luchtfoto’s en panorama’s in de NRC en in magazine Sette, Corriere della Sera.

Corriere della Sera

In de vorige nieuwbrief aandacht voor de rust op straat tijdens de ‘intelligente lockdown’, maar ik beloofde u toen ook ook om met goed nieuws uit Italië te komen. Vlak voor het Covid-19 coronavirus zo onbarmhartig toeslag in Italië, publiceerde de krant Corriere della Sera een portfolio met mijn werk in de weekeind bijlage Sette. Titel van het artikel is La lezione del paese venuto dal mare, ‘De les van het land gekomen uit de zee’. U begrijpt, dit stamt uit de tijd van voor de crisis en vóór Nederlandse ministeriële olifanten in de Europese porseleinkast huishielden.
Het artikel is geïllustreerd met verschillende luchtfoto’s rond het thema water, van Houtribdijk tot Eilandspolder. Klik hier voor het originele artikel; het staat in pdf formaat op mijn site (u kunt het downloaden).


Ondertussen wordt ook het vliegverkeer zwaar gehinderd door de Corona-maatregelen, op Schiphol wordt de Aalsmeerbaan gebruikt als parkeerterrein … 
De anderhalve-meter-maatregelen gelden ook de helikopter fotovluchten. Geluk bij een ongeluk, in februari en maart ben ik regelmatig er op uit geweest voor Time & Tide. Veel gefotografeerd in Zeeland, op de Zuidhollandse eilanden en ook de Waddeneilanden, de laatsten stonden al lang op mijn verlanglijst.


Voorjaarsstormen en hoog water leverden veel en mooi materiaal, het was dan ook hoog tijd voor het maken van panorama-montages. Arbeidsintensief werk, het voltooide panorama van de zonsopgang op de Boschplaat op Terschelling zoals u hieronder ziet, is een fotomontage opgebouwd uit losse foto’s, van links naar rechts 13 foto’s, 3 rijen boven elkaar, in totaal dus 39 verwerkt tot een panorama.

Hiernaast rechterdeel van bovenstaand panorama, gemaakt met de originele opnames, dus in kleur. En voordat de montage omgezet wordt naar zwart-wit. 

Foto: Merlijn Doomernik

Als besluit van deze nieuwsbrief een recent artikel uit NRC Handelsblad (11/05/2020), interview door Hans Steketee. Uitgebreid vraaggesprek over mijn fotografie en hoe mijn werk en leven zich in de loop der jaren ontwikkeld heeft.
Gesprek vond plaatst op strand van Hargen aan Zee met zicht op de Laguna van Camperduin. Ook het portret is gemaak op dit strand, een van de lokaties uit Time & Tide.
En over de tijd en het getij gesproken, in het gesprek wordt een tipje van de sluier opgelicht over de exposite van volgend jaar …
Wilt u mee weten: klik voor directe link naar het NRC-artikel of klik op de afbeelding pdf bestand op de site (het bestand kan gedownload worden).

Nieuwsbrief Luchtfoto’s 12e jaargang nr 2: Het is stil in Amsterdam

Het is stil in Amsterdam (naar Ramses Shaffy).
Nieuwmarktbuurt met een nagenoeg lege PrinsHendrikkade onder in beeld. Daar achter de Oude Waal en links de Oudeschans richting Amstel.

In deze – extra – nieuwsbrief zeer recent werk, de stille straten van Amsterdam. De hoofdstad met zijn lege straten en verlaten pleinen is gisteren, maandag 24 maart, vanuit de lucht gefotografeerd. Ook Schiphol kwam in beeld.

Geen drommen dagjesmensen op de Dam, om over dronken toeristen op de wallen maar te zwijgen, voor binnenstadbewoners (zoals ik) een geluk bij een ongeluk in deze bijzondere tijden.
Er is natuurlijk meer gefotografeerd dan in deze nieuwsbrief past. Dus naast wat u hier ziet, online ook foto’s van de Ikea zonder geparkeerde auto’s, zeeën van ruimte op de lang parkeerterreinen van Schiphol en de luchthaven zelf vol ‘geparkeerde’ vliegtuigen. En over parkeren gesproken veel geparkeerde auto’s in de stille straten, bijvoorbeeld bij de flats van Amsterdam-Noord en op IJburg.

En om te besluiten nog een Shaffy-citaat, om de moed er in te houden:  We zullen doorgaan / Telkens als we stil staan

PS Binnenkort een reguliere Nieuwsbrief met foto’s van het recente hoogwater en (goed) Italiaans nieuws!

Vlieland Kroon's Polders

Nieuwsbrief Luchtfoto’s 12e jaargang nr 1: Wadden in de winter

Vlieland
West-Vlieland. Kroon’s Polders in de voorgrond, zicht op de Vliehors en Texel aan de horizon.

In deze aflevering van de Nieuwsbrief niet alleen luchtfoto’s, maar ook panorama’s. Eerder deze maand januari was ik namelijk op Vlieland om te fotograferen voor Time & Tide. Time & Tide is de (werk)titel van het meerjarenproject waar ik sinds 2017 aan werk. Voor dit project zwerf ik door het hele land, van het Zwin in het Zuiden, op de grens met België, tot en met verre Noordoosten, de waddenkust van de Dollard bij Nieuwe Statenzijl. Het is een meerjarenproject en zo langzamerhand heb ik heel Nederland verkend. De voltooing van het project is dan ook in zicht, maar bij een recente presentatie bespreking met een conservator fotografie realiseerde ik me dat ik nog niet op de Waddeneilanden gewerkt had. Maar waar te beginnen? Mijn eigen luchtfoto-archief bracht licht in het winterse schemer-duister: Kroon’s Polders op Vlieland! [een heel bijzondere locatie,op de grens met de Waddenzee, klik hier voor achtergrondinfo]. En als ik op West-Vlieland in het Posthuys zou logeren, zouden ook de Noordzeestranden van de Meeuwenduinen op loopafstand zijn … Op naar winters Vlieland !


Time & Tide

Onderwerp van Time & Tide is de leegte die je ervaart langs de kust en bij de zee. Om deze ervaring van ruimte en verstilling weer te geven in foto’s, maak ik gebruik van montages. Montages die opgebouwd worden uit series losse foto’s, die losse foto’s worden vervolgens tot een geheel gemonteerd. Deze werkwijze maakt het mogelijk om bij het fotograferen te bepalen hoe veel je van een lokatie laat zien, hoe ver naar links of rechts, en wel of niet veel lucht. Ongeveer zoals je zelf op een plek rondkijkt, van links naar rechts, misschien zelf wel over je schouder.
Ook kan bij het fotograferen/ (of monteren – achteraf) gekozen worden, hoeveel voorgrond je wilt, waar de horizon zich bevindt, enzovoort. Bijkomend voordeel is dat de eindmontages zeer grote digitale bestanden zijn. Dit maakt afdrukken op groot formaat mogelijk, met monumentale panorama’s als resultaat.

Hierboven een visuele impressie van hoe het selecteren en monteren van een panorama in zijn werk gaat. Stap 1 is het scheiden van de originele camera raw bestanden van de jpg-foto’s. Deze jpg’s zijn in zwart-wit en worden bij het fotograferen gebruik om een idee te krijgen van hoe de eindmontage er uit zou zien. Ook de proefmontages worden gemaakt met behulp van deze jpg-bestanden.
Na  het scheiden van de bestanden komt stap 2, het selecteren en sorteren op de juiste volgorde. Selecteren omdat niet altijd alle gemaakte opnamen gebruikt gaan worden, sorteren om de juiste volgorde te bepalen zodat het monteren vergemakkelijkt wordt. De laatste stap is het daadwerkelijke monteren, als het even kan maak ik gebruik van met speciale software maar vaak ook handmatig, foto voor foto.


Vlieland Kroon's Polders
Kroon’s Polders, Vlieland, Derde Polder bij zonsondergang.

Bovenstaand panorama is een versie gemaakt met de originele opnames in kleur. Want hoewel het hele project in zwart-wit gedacht is, ik heb zelfs in de doka – een oude liefde zoals sommigen van u weten – geëxperimenteerd met het analoog afdrukken, begint kleur toch ook binnen te sluipen in het project …


Siebe Swart met Ryfas helikopter

Daarover later meer, eerst nog panorama’s maken op winterse wadden, op naar Texel, Terschelling, misschien ook Ameland.
Tenzij het echt winter wordt en het weer gaat sneeuwen, ‘dan liever de lucht in! ‘.


Texel met sluftervallei, De Richel tussen Vlieland en Terschelling, en de Boschplaat op Terschelling

Tot slot van deze Nieuwsbrief ‘Figuren in een landschap’ – het webblog van Hans Steketee, redacteur van NRC Handelsblad.

In die krant schreef hij afgelopen december over mijn werk, een recente post op zijn blog is een bewerking van dit artikel en heeft als titel  ‘Vloeibaar Nederland’. Meer verklap ik niet …

Of het moet zijn dat er op meer lezenswaardig op het blog te vinden is, bijvoorbeeld over Steketee’s recent verschenen boek De Warnow, Een schip, een man, een droom.

Nieuwsbrief Luchtfoto’s 11e jaargang nr 5: Zand, storm en … software!

Een zeer ‘Hollandse’ aflevering van de luchtfoto nieuwsbrief deze keer, met recent werk en recent nieuw land. Verbindend thema van het Nieuwe land is zand, met als eerste de Slikken van Voorne. Deze zijn ontstaan door het afdammen van de Oude Maas met de Brielse Gatdam (voor de liefhebbers van topografie, de vroegere Maasmonding ten noorden van Oostvoorne op Voorne-Putten). Mede ontstaan door het opspuiten, met zand inderdaad, van de nabijgelegen Tweede Maasvlakte (MV2). De bijgaande foto’s zijn gemaakt tijdens de eerste serieuze fotovlucht met de nieuwe middenformaat camera. Die Fuji camera, voor de liefhebbers, de GFX 50R, is een groot succes – onovertroffen scherpte en detaillering, zo zijn op de Slikken van Voorne nog de wandelaars te onderscheiden … En prachtige weergave van kleuren, zoals onderstaande foto van de vegetatie op de Marker Wadden laat zien! Deze foto is gemaakt tijdens een proef(foto)vlucht, zo’n vlucht was wel nodig om alle finesses van het bedienen van de camera te leren. En dat ging niet zonder slag of stoot, de gebruiksaanwijzing op schoot in de helikopter …

De Marker Wadden zijn overigens vaker gefotografeerd, voor het eerst in de winter van 2017. In het online archief ook foto’s van andere datum, u kunt de hele onstaansgeschiedenis visueel volgen. Zoals gezegd ook recent werk, op de foto’s van afgelopen augustus is met name te zien hoe de vegetatie van water- en andere planten groeit en bloeit.

Niet alleen zijn de Marker Wadden gefotografeerd, ook is het recent aangelegde Trintelzand in beeld gebracht.

Het is kleiner in schaal dan de Wadden en is gelegen direct aan de Houtribdijk. Ook dit project heeft als doel de ecologie van het Markermeer helpen te herstellen.



Thema van deze Nieuwsbrief niet alleen zand, maar ook software. Ik zal u alle ins and outs van de fotobewerking op de computer besparen, maar kort samengevat komt het er op neer dat, om de bestanden die de middenformaat camera genereert, zo optimaal mogelijk te verwerken, die bestanden beter niet met de standaard Adobe-photoshop software verwerkt kunnen worden. Daarom ben ik gaan werken met Capture One, deze Deense software heeft ook een versie om Fuji-bestanden zo goed mogelijk te bewerken. Maar ook hier een leerproces en opnieuw met de gebruiksaanwijzing in de weer. Dit keer geen boekje op schoot, maar de tekst online op een tweede beeldscherm. En veel uitproberen, zie het tweeluik hierboven. Linksboven de originele camera RAW foto, rechts de uiteindelijke interpretatie. ‘The print is the performance of the negative’ zo leerde ik ooit uit de boeken van Ansel Adams


Maar genoeg vers zand, nieuw land of nieuwe software, zeer recent ook een oude bekende gefotografeerd: de Maeslantkering. Deze kering in de Nieuwe Waterweg ter hoogte van Hoek van Holland, vormt samen met de meer landinwaarts gelegen Hartelkering de Europoortkering. Beide keringen beschermen Rotterdam en haar achterland tegen hoogwater bij stormvloed. Op de zeer recente foto’s de functioneringssluiting die maar een maal per jaar uitgevoerd wordt ( in september voordat het stormseizoen begint). Dit omdat bij het sluiten van de keringen het scheepvaartverkeer naar en van de Rotterdamse Haven volledig stil ligt.

PS In de vorige Nieuwsbrief stond een portret van mij met de oude camera. Daarom als besluit een nieuw en recent helikopterportret, ‘geposeerd’ tijdens de recente proef(foto)vlucht. De Marker Wadden in de achtergrond en uiteraard met de Fuji camera. Onder de camera is de bolvormige gyroscoop te zien (deze minimaliseert de trillingen en daarmee de kans op bewegingsonscherpte).

Nieuwsbrief Luchtfoto’s 11e jaargang nr 4: Verzamelen- slot (en een afscheid …)

De ware verzamelaar is natuurlijk nooit klaar, toch is dit de laatste aflevering van de Nieuwsbrief met als thema verzamelen, er staan verandering op stapel.
Het verzamelen van landschappen als eerste in deze aflevering, van Doetinchem tot achter Winterswijk, met coulissen, door eiken omzoomde locale wegen (waaronder de met bomenkap bedreigde N319 Groenlo – Ruurlo), kastelen en landhuizen, een steengroeve, kortom: De Achterhoek!


Kamperen bij de boer

En om nog even bij het warme weer van deze augustusmaand te blijven, én in de Achterhoek, misschien bent u (ook) op vakantie in eigen land geweest – kamperen in eigen land, veelal bij de boer. Een klein overzicht.



Luchtfoto Betuweroute

In het kader van ‘verzamelen‘ kan natuurlijk het thema infrastructuur niet ontbreken, een onderwerp wat bij uitstek geschikt is om vanuit de lucht in kaart te brengen. In deze aflevering, de Betuweroute. Deze vrachtspoorlijn heeft al vaker gefigureerd in de nieuwsbrief, de verschillende fases van de bouw en ingebruikname van de spoorlijn zijn vanaf het begin gevolgd, de oudste foto’s in het archief zijn uit 2001. Voor deze aflevering met recente foto’s is het thema het daadwerkelijke gebruik van de lijn. Daarom foto’s van tunnel-toeritten, verkeerspleinen met viaducten of spoorpoorten en allemaal met treinen.


Luchtfoto OSK SIebe Swart

En het afscheid? Niet van de luchtfotografie, wel een verandering van gereedschap. Op de foto een Nikon camera, tegen de achtergrond van de Oosterscheldekering. Voor de liefhebbers, een D800E, voor speciale hoge scherpte.

Met Nikon werkte ik al op de Rietveld Academie, maar aan het begin van de luchtfotografie – rond het jaar 2000 en nog op film! – was de Fuji GW690 middenformaat mijn werkpaard. Deze camera gaf negatieven van 6×9 cm, en daarmee – kort gezegd – kwaliteitsvergrotingen.
Sinds deze zomer heb ik mijn droom kunnen realiseren, een digitale middenformaat camera. Een Fuji GFX50R, met supergrote chip die monumentale vergrotingen mogelijk maakt. Maar mijn fotografen-hart gaat vooral sneller kloppen van de grandioze weergave van kleur en de overweldigende stofuitdrukking die de grote chip – zoals vroeger de middenformaat film – mogelijk maakt. Op Instagram al een paar panoramische landschappen – smaakt naar meer …


Nieuwsbrief Luchtfoto’s 11e jaargang nr 3: Verzamelen – Vervolg

breede rivieren 
traag door oneindig 
laagland gaan 
                                            Herinnering aan Holland,
                                              Hendrik Marsman (1936)

Nederland als rivierenland, verbindend thema van de twee vroege zomerse fotovluchten, Vanuit Hilversum, sinds jaar en dag de thuisbasis voor de fotovluchten, is eerst de Lek aangedaan. Alle stuw-ensembles van de Lek worden gerenoveerd, inclusief die bij Hagestein waar de vizierschuiven worden vervangen. Dan via Linge op naar de Waal, naar ‘Bommel om de brug te zien’, vrij naar de andere klassieker, van Martinus Nijhoff. Via een kleine detour bij Den Bosch, altijd leuk met Zuid-Willemsvaart en de Dieze, de Maas opgepikt bij Crèvecoeur, direct ten Noorden van Den Bosch. Op deze lokatie begint de nieuwste loot aan het Ruimte voor de Rivier programma, het Maasoeverpark.  Verbindend thema is de ontwikkeling  van een landschapspark met daarin ruimte voor de natuur, de landbouw en  ‘ruimte voor de rivier’, bescherming tegen hoogwater door waterstandverlaging.

Kanaal van Sint-Andries, een van de weinige directe verbindingen tussen rivier De Waal en de Maas (rechtsonder). Kanaal en schutsluis zijn gesitueerd waar de Waal en de Maas elkaar bijna raken, tussen Rossum en Heerewaarden. Het gebied maakt deel uit van het (toekomstig) Maasoeverpark.

En verder gaan we, op naar Nijmegen. De dijkverlegging en de nevengeul zijn al een tijd voltooid (2016), maar zoals bij alle landschappelijke ingrepen gaat er altijd een aantal jaren over heen eer de ingrepen tot volle – prachtige – wasdom gekomen zijn. Geniet van schoonheid van de Spiegelwaal bij Lent, de nieuwe bruggen, de nevengeul. 

En dan nog verder oostelijk, via Ooijpolder of Millingerwaard, naar een van mijn favoriete locaties, De Groene Rivier bij Pannerden. Vlak bij Lobith, bijna in Duitsland. Ook bij de Pannerdense Kop is en wordt voortdurende aan de rivier gewerkt. Vroeger was er een overloopgebied, voor het eerst bezocht in 1997, opdracht Rijkswaterstaat. Recent is dit kunstwerk vervangen door een overlaat en regelwerk. 

Overlaat en regelwerk. Links de Pannerdensche Kop, de Waal. En rechts de IJsselkop bij Arnhem, een tiental kilometers Noordelijker.

En dan de laatste rivier: de Rijn. De rivier vertakt zich vlak voor Arnhem, voor de diehards onder u, in IJssel en Nederrijn. Bij de IJsselkop, ook een van mijn favoriete locaties en sinds 2010 is hier de Hondsbroekse Pleij aangelegd. Dit regelwerk draagt zorg voor de verdeling van het water tussen de twee rivierarmen en is bekend als ‘Kraan van Nederland’.

En dan eindlijk, na het laatste kunstwerk – retour richting Hilversum, naar huis.

Nieuwsbrief Luchtfoto’s 11e jaargang nr 2: Verzamelen

  • Knooppunt Oudenrijn
  • Knooppunt Deil

Verzamelen: vroeger verzamelde ik speldjes en sleutelhangers, mijn vader suikerzakjes, de dochters postzegels, Pokemon- en visitekaartjes. Maar in deze nieuwsbrief: verkeersknooppunten! En natuurlijk niet alleen klaverbladen, ook klaverturbines, of sterknooppunten en het enig verloren gegane windmolenknooppunt, Vaanplein. Vaanplein? Er zijn meer pleinen, het bekende Prins Clausplein. Of Kleinpolderplein, want ook polders worden vernoemd (Klaverpolder) of bergen (Waterberg). Het plein der pleinen is natuurlijk Ridderkerk, pardon, Ridderster, maar de ware verzamelaar heeft ook Batadorp, Joure, Princeville, De Hogt, Hoevelaken of Holendrecht in de collectie. En Grijsoord.

Portret helikopter

En zoals altijd gefotografeerd vanuit de helikopter, maar niet alleen bij helder zonnig voorjaarsweer, maar ook bij mist en nevel, in vrieskou en met winterse sneeuw.

… Valburg, Het Vonderen, Lunetten, Eemnes, Gouwe, Heerenveen, Maanderbroek, Velperbroek …
Sunport Delfzijl

Nieuwsbrief 10e jaargang nummer 4: Energie en andere geheimen van het Noorden

Oostelijk Flevoland, ter hoogte van Maxima centrale
Klik op foto voor meer winterse windmolens

 

Wat is de overeenkomst tussen Kolham, Thesinge, Scheemda, Schildwolde, Zeerijp en  ’t Zandt?  Nee, geen rijtje van de lagere school, wel dorpen in Groningen. Samen met onder andere Loppersum en Slochteren midden in door aardbevingen getroffen landelijk gebied en recent gefotografeerd. Klik voor de foto’s in kwestie.


Aardgas installatie bij Kolham
Gaswinningslocaties bij Kolham (Gemeente Slochteren); in 1959 werd bij Kolham het eerste Groningse gas ontdekt.

Het Groningse aardgas, de Slochter gasbel, wordt geëxploiteerd door de NAM – de Nederlandse Aardolie Maatschappij. Tijdens de recente vlucht is ook de infrastuctuur van de NAM, bestaande uit onder andere compressor-stations, ondergrondse opslag, meetputten, gasbehandelingsinstallaties  gefotografeerd. Een selectie in deze nieuwsbrief meer in het online archief. 

Marnehuizen, militair oefendorp De omzwervingen per helikopter in het Noorden brachten me ook bij de voormalige Lauwerzee, twee bijzondere locaties in die streek wil ik u niet onthouden. De eerste is Marnehuizen, op het eerste oog een heus dorp, met een Madurodam-achtige uitstraling … maar schijn bedriegt, het dorp wordt gebruikt om militairen te trainen in ‘urban warfare’.

Het Grote Oor

En meer geheimen van het Noorden: bij Burum, ten zuiden van het Lauwersmeer, Het Grote Oor, satelliet-grondstation voor telecommunicatie met tevens door het Ministerie van Defensie geplaatste satelietschotels om communicatie te kunnen onderscheppen. Onderwerpen als de schotels van It Greate Ear (zoals de Friezen zeggen), waren vroeger verboden te fotograferen, de luchtfotografie werd gereguleerd door het Ministerie van Defensie. Maar de komst van Google Earth en Google Maps heeft de spelregels veranderd.

Google is overigens sinds kort in de Eemshaven gevestigd. Het datacentrum zorgt onder andere voor Google Maps, G-mail , YouTube. De Eemshaven is nog niet echt het Nederlandse silicon valley, clouddiensten van Microsoft komen bijvoorbeeld uit de Wieringermeer. Maar ook in de regio zonnepark Sunport Delfzijl dat – samen met het nabijgelegen windpark – groene stroom aan Google levert.

Eemshaven, Google datacentrum
Eemshaven, Google datacentrum met RWE-kolencentrale in de achtergrond.

Sunport Delfzijl
Energielandschap Delfzijl: Sunport, het grootste zonnepark van Nederland, én windmolenpark in een beeld.